सत्यता कसरी पछ्याउने (६) भाग चार
नम्बर ७: कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य
अहिले हामीले तजबिज गर्ने सामर्थ्यका बारेमा छलफल गरिसकेका हुनाले, हामी यसपछि कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्यबारे कुरा गरौँ। कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्यले केलाई जनाउँछ? यसले मुख्य रूपमा मानिस, घटना, र कामकुराहरू सकारात्मक छन् कि नकारात्मक छन्, सही छन् कि गलत छन्, र ठीक छन् कि बेठीक छन् भन्ने कुराको परख गर्नुलाई जनाउँछ; यसले मानिस, घटना, र कामकुराहरूलाई चित्रण गर्ने वा वर्गीकरण गर्ने कार्य—तैँले सामना गर्ने मानिस, घटना, र कामकुराहरूलाई विभिन्न वर्गहरूमा वर्गीकरण गर्ने कार्यलाई जनाउँछ। परख गर्नुको अभिप्राय र उद्देश्य भनेको मानिसहरूलाई तिनीहरूको प्रकार अनुसार वर्गीकरण गर्नु र सकारात्मक र नकारात्मक कुराहरूलाई तिनको प्रकार अनुसार वर्गीकरण गर्नु हो। अवश्य नै, वर्गीकरण गर्नुको अर्थ चरालाई चराको वर्गमा, पशुलाई पशुको वर्गमा, वा बोटबिरुवालाई बोटबिरुवाको वर्गमा वर्गीकरण गर्नु होइन। कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्यले यी कुराहरूको परख गर्ने सामर्थ्यलाई जनाउँदैन बरु विभिन्न मानिस, घटना, र कामकुराका विशेषताहरूको परख गर्ने सामर्थ्यलाई जनाउँछ। उदाहरणका लागि, के तँ विभिन्न मानिसहरूका प्रकटीकरण, प्रकाश, र सारलाई वर्गीकृत गर्न सक्छस्? के तँ आफूले सामना गर्ने विभिन्न मानिस, घटना, र कामकुराहरूका विशेषताहरूलाई परिभाषित गर्न सक्छस्? उदाहरणका लागि, अविश्वासीहरूलाई परख गर्दा, के तँ अविश्वासीहरूका प्रकटीकरणहरूको परख गरेर तिनीहरू अविश्वासी हुन् भनेर स्पष्ट रूपमा परख गर्न सक्छस्? यदि तँलाई अविश्वासीहरूसँग कुन-कुन लक्षण र गुणहरू हुन्छन्, तिनीहरू मानवताका कस्ता प्रकटीकरणहरू प्रदर्शन गर्छन्, तिनीहरू के-कस्ता शब्दहरू बोल्छन्, तिनीहरू के-कस्ता कदम चाल्छन्, र तिनीहरूमा के-कस्ता विचार र दृष्टिकोणहरू हुन्छन् भन्ने थाहा छ भने, तैँले अविश्वासीहरूलाई परख गर्न सक्नुपर्छ। जब विभिन्न मानिस, घटना, र कामकुरा देखा पर्छन्, तब राम्रो क्षमता भएको व्यक्तिले ती सकारात्मक कुराहरू हुन् कि नकारात्मक कुराहरू हुन्, तिनीहरू सकारात्मक मानिसहरू हुन् कि नकारात्मक मानिसहरू हुन्, तिनीहरू न्यायवान् छन् कि दुष्ट छन्, र तिनीहरू सही छन् कि गलत छन् भनेर परख गर्न सक्छ। उसले विभिन्न मानिस, घटना, र कामकुराका विशेषताहरूलाई परिभाषित गर्न र ती मानवता र सत्यताअनुरूप छन् कि छैनन् भनेर परख गर्न सक्छ। यो राम्रो क्षमता भएको व्यक्ति हो। त्यसोभए औसत क्षमता भएका मानिसहरूका बारेमा के भन्ने? तिनीहरू स्पष्ट विशेषता भएका विभिन्न मानिस, घटना, र कामकुराको परख गर्न सक्छन्। उदाहरणका लागि, कतिपय मानिसहरूले भन्छन्, “परमेश्वर कसरी अस्तित्वमा हुन सक्नुहुन्छ? उहाँ कहाँ हुनुहुन्छ? म किन उहाँ अस्तित्वमा हुनुहुन्छ भनेर पुष्टि गर्न सक्दिनँ?” परमेश्वरलाई स्पष्ट रूपमा इन्कार गर्ने यस्ता शब्दहरूका हकमा, तिनीहरूसँग अलिकति खुट्ट्याउने क्षमता हुन्छ र तिनीहरूले त्यस्ता मानिसहरू अविश्वासी र नकारात्मक पात्रहरू हुन् भनेर परख गर्न सक्छन्। तिनीहरू स्पष्टतः दुष्ट, र स्पष्टतः नकारात्मक, अन्यायपूर्ण, खराब कुराहरूको परख गर्न सक्छन्, तर कतिपय भ्रामक, र बिरलै सुनिने र बीचमा वा अस्पष्ट क्षेत्रमा पर्ने कुराहरूका हकमा, तिनीहरू तिनलाई छुट्याउन सक्दैनन्, न त तिनीहरू तिनलाई फरक रूपमा व्यवहार गर्न नै सक्छन्। तिनीहरूसँग स्पष्ट दुष्कर्म गर्ने दुष्ट मानिसहरूलाई खुट्ट्याउने सामर्थ्य हुन्छ। तिनीहरूलाई यस्तो व्यक्ति दुष्ट हुन्छ, र यदि ऊजस्तो दुष्ट व्यक्ति अगुवा बन्यो र उसले हैसियत प्राप्त गर्यो भने, ऊ ख्रीष्टविरोधी हुनेछ भन्ने थाहा हुन्छ। तर यदि यो व्यक्तिको चरित्र खराब छ र उसले अझसम्म दुष्ट कार्यहरू गरेको छैन भने, तिनीहरूले उसलाई दुष्ट व्यक्तिका रूपमा वर्गीकृत गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन र उसले के-कस्ता दुष्ट कार्यहरू गर्न सक्छ भनेर परख गर्न सक्दैनन्, न त तिनीहरूले यो व्यक्तिका विशेषताहरूलाई परिभाषित गर्न नै सक्छन्। यो औसत क्षमता हुनु हो। कतिपय मानिसहरूको व्यवहार निकै स्पष्ट हुन्छ, जस्तै अनैतिकतामा संलग्न हुनु, मूर्तिहरूको पूजा गर्नु, सांसारिक कुराहरू पछ्याउनु, गफ गर्न मन पराउनु, अरूलाई बारम्बार दमन गर्नु र हेप्नु, वा हत्या र आगजनी गर्नु जस्ता व्यवहारहरू, र तिनीहरूले यी मानिसहरू असल मानिसहरू होइनन् र उनीहरू परमेश्वरले घृणा गर्नुहुने मानिसहरू हुन् भनेर भन्छन्; तिनीहरूले यो भिन्नता छुट्याउन सक्छन्। तर बाहिरी व्यवहार निकै राम्रो देखिने—प्रायः दान दिने र अरूलाई सहयोग गर्ने, मानिसहरूप्रति धैर्य देखाउने, अरूसँग ठीकठाक मात्रामा राम्ररी मिलेर बस्ने कतिपय मानिसहरूका हकमा भन्दा—बाहिरी रूपमा उनीहरूको मानवता निकै राम्रो देखिन्छ, तैपनि तिनीहरूको बोलीवचन र व्यवहार प्रायजसो सत्यताअनुरूप हुँदैन, र तिनीहरूका कार्यहरूले प्रायजसो सत्यता सिद्धान्तहरू उल्लङ्घन गर्छन्, तर तिनीहरूले त्यस्ता मानिसहरू सत्यता पछ्याउने मानिसहरू हुन् कि होइनन्, वा उनीहरू ठ्याक्कै कुन वर्गमा पर्छन् भनेर पत्ता लगाउन सक्दैनन्। स्पष्ट र सजिलै नामाकरण गर्न सकिने ती मानिस, घटना, र कामकुराहरूका हकमा भन्दा, तिनीहरूले ती सही छन् कि गलत छन्, ठीक छन् कि बेठीक छन्, ती न्यायवान् छन् कि दुष्ट छन्, र ती सकारात्मक कुराहरू हुन् कि नकारात्मक कुराहरू हुन् भनेर खुट्ट्याउन सक्छन्। तिनीहरूले त्यस्ता बाहिरी मामलाहरूलाई छुट्याउन सक्छन्, तर साँचो रूपमा सिद्धान्तहरू संलग्न रहेका र सत्यतासँग सम्बन्धित ती मानिस, घटना, र कामकुराहरूका हकमा भिन्नता छुट्याउन सक्दैनन्। कुन-कुन कुराहरू स्पष्ट रूपमा सत्यता अनुरूप छन् र कुन-कुन कुराले सत्यतालाई उल्लङ्घन गर्छन् भनेर तिनीहरूले खुट्ट्याउन सक्दैनन्। यो औसत क्षमता हुनु हो। उदाहरणका लागि, कतिपय मानिसहरूले तुलनात्मक रूपमा राम्रो कपडाले बनेको लुगा लगाउँछन्, जुन सुन्दर र उच्च गुणस्तरीय देखिन्छ, र यसले तिनीहरूलाई संसारका उच्च स्तरका व्यक्तित्वहरू वा अधिकारी स्तरका कुलीनहरू जस्तै बनाउँछ। यो देख्दा, औसत क्षमता भएका मानिसहरूले भन्छन्, “गैरविश्वासीहरूलाई यी लुगा मन पर्छ। परमेश्वरमा विश्वास गर्ने मानिसहरूका रूपमा, हामीले तिनलाई मन पराउनु हुँदैन; यी सकारात्मक कुराहरू होइनन्।” यसो भन्नु गलत हो। यी लुगाहरू कामुक वा आकर्षक देखिँदैनन्, बरु ती सुन्दर, इज्जतदार, र सभ्य देखिन्छन्, जसले गर्दा लगाउने व्यक्ति भद्र देखिन्छ। तर यी मानिसहरूले लगाउनेलाई भद्र र सुन्दर देखाउने र अहिले फेसनमा रहेका त्यस्ता लुगाहरूलाई नकारात्मक कुराहरूका रूपमा लिन्छन् र ती दुष्ट हुन् भनेर भन्छन्। यो यी कुराहरूको परख गर्न नसक्नु हो, होइन र? (हो।) त्यसोभए त्यस्ता मानिसहरूको कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य कस्तो हुन्छ? बढीमा, यो औसत हुन्छ। यो औसत क्षमता हुनु हो। त्यस्ता मानिसहरूले गैरविश्वासीहरूले छुट्याउन सक्ने केही कुराहरूलाई समेत छुट्याउन सक्दैनन्—असल क्षमता भएका गैरविश्वासीहरूले असल र खराब मानवतालाई खुट्ट्याउन सक्छन्, तर यी मानिसहरूले सक्दैनन्। त्यस्ता मानिसहरूले परमेश्वरमा विश्वास गरेपछि केही धर्मसिद्धान्तहरू बुझे पनि, तिनीहरूले सकारात्मक र नकारात्मक कुराहरूबीचको भिन्नता छुट्याउन सक्दैनन्। तिनीहरूले स्पष्ट कुराहरूलाई खुट्ट्याउन सक्छन्, तर स्पष्ट नरहेका कुराहरूलाई खुट्ट्याउन सक्दैनन्। तिनीहरू स्पष्ट रूपमा दुष्ट मानिसहरूलाई, बाधा र अवरोधहरू पैदा गरिएका स्पष्ट घटनाहरूलाई, र सिद्धान्तहरू उल्लङ्घन गरिएका स्पष्ट घटनाहरूलाई खुट्ट्याउन सक्छन्, तर तुलनात्मक रूपमा विशेष, भयानक र विचित्र, र छायाँमा लुकेका निश्चित मानिस, घटना, र कामकुराहरूका हकमा, तिनीहरू तिनलाई परख गर्न सक्दैनन्। तिनीहरू अरूको सङ्गति र सङ्केतमार्फत मात्रै, वा मानिसहरूले आफै कुनै स्पष्ट कुरा गरेपछि मात्रै तिनलाई परख गर्न सक्छन्। नत्र भने, सक्दैनन्। यसले कामकुराको परख गर्ने तिनीहरूको सामर्थ्य औसत छ भन्ने कुरालाई सङ्केत गर्छ। कतिपय मानिस यस्ता पनि हुन्छन्, जसले परिस्थिति जस्तोसुकै भए पनि, कुनै पनि मानिस, घटना, वा कामकुराको परख गर्न सक्दैनन्, न त तिनीहरूका विशेषतालाई परिभाषित गर्न नै सक्छन्। उदाहरणका लागि, निश्चित वर्गका मानिसहरूका विशेषताहरू ठ्याक्कै के-के हुन् भनेर मूल्याङ्कन गर्ने हकमा—तिनीहरू साँचो विश्वासी हुन् कि अविश्वासीहरू हुन्, तिनीहरू सत्यता पछ्याउने मानिसहरू हुन् कि होइनन्, वा तिनीहरू संवर्धन गर्नका लागि उपयुक्त छन् कि छैनन् भन्ने कुराको मूल्याङ्कन गर्ने क्रममा—तिनीहरूलाई यी कुराहरू थाहा हुँदैन र तिनीहरूले ती कुराहरू देख्न सक्दैनन्। त्यस्ता मानिसहरूले धेरै प्रकटीकरण प्रदर्शन गर्दा र तिनीहरूसँग अत्यन्तै स्पष्ट समस्याहरू हुँदा पनि, तिनीहरू यी मानिसहरूलाई परख गर्न वा उनीहरूका विशेषताहरूलाई परिभाषित गर्न सक्दैनन्। यो कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्यको कमी हुनु हो। केही आम र सहजै खुट्ट्याउन सकिने मानिस, घटना, र कामकुराहरू देखा परे पनि, तिनीहरूले यी मानिसहरू असल मानिसहरू हुन् कि दुष्ट मानिसहरू हुन्, वा यी न्यायसङ्गत मामलाहरू हुन् कि दुष्ट मामलाहरू हुन् भनेर स्पष्ट रूपमा भन्न सक्दैनन्। तिनीहरूलाई तिनका बीचमा कसरी भिन्नता छुट्याउने वा तिनलाई कसरी वर्गीकरण गर्ने भन्ने थाहा हुँदैन, न त तिनलाई कसरी श्रेणीबद्ध गर्ने भन्ने नै थाहा हुन्छ। परमेश्वरका वचनहरू पढेपछि र अरूसँग सङ्गति गरेपछि पनि, तिनीहरू तिनलाई परख गर्न सक्दैनन्। अन्त्यमा, तिनीहरू अरूलाई यसो भन्दै तिनीहरूका लागि निर्णय गर्न लगाउँछन्, “तिमीले तिनीहरूलाई जे भनेर चित्रण गर्छौ, ती त्यही हुन्। यदि तिमीले तिनीहरूलाई न्यायवान् भनेर चित्रण गर्यौ भने, तिनीहरू न्यायवान् हुन्; यदि तिमीले तिनीहरूलाई दुष्ट भनेर चित्रण गर्यौ भने, तिनीहरू दुष्ट हुन्।” छोटकरीमा भन्दा, तिनीहरूले आफै परिभाषाहरू बनाउन वा निष्कर्षहरू निकाल्न सक्दैनन्। परिस्थिति जस्तोसुकै भए पनि, निष्कर्ष निकाल्ने मामिलामा, तिनीहरू अन्योलमा पर्छन् र तिनीहरूसँग भन्नलाई केही हुँदैन। के यो कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्यको कमी हुनु होइन र? (हो।) सबैभन्दा सरल बाहिरी घटनाका हकमा समेत, यदि तैँले तिनीहरूलाई त्यसको प्रकृति के हो र त्यसका विशेषताहरू के-के हुन् भनेर परख गर्न लगाइस् भने, तिनीहरूलाई थाहा हुँदैन। तर, तिनीहरूसँग एउटा चाल हुन्छ: तिनीहरू व्यक्तिले भनेको र गरेको कुरा दोहोर्याएर बरबराइरहन सक्छन्। तर यदि तैँले तिनीहरूलाई “यो व्यक्ति वास्तवमा साँचो विश्वासी हो कि होइन? के ऊ परमेश्वरप्रति ठूलो आकाङ्क्षा राख्ने व्यक्ति हो?” भनेर सोधिस् भने, तिनीहरूले यस्तो जवाफ दिन्छन्, “अँ, उसले परमेश्वरमा विश्वास गरेको दश वर्षभन्दा बढी भएको छ र उसले आफ्नो परिवार र करियर त्यागेको छ। उसको बच्चा तीन-चार वर्षको हुँदा, ऊ तिनलाई दाजुभाइ-दिदीबहिनीहरूको जिम्मामा लगाएर आफ्नो कर्तव्य पूरा गर्न घरबाट निस्केको थियो।” तिनीहरूसँग आफ्नो युक्ति हुन्छ; तिनीहरू आफै निष्कर्ष निकाल्नबाट जोगिन्छन्, बरु तँलाई निर्णय गर्न दिन्छन्। यदि तैँले तिनीहरूलाई “त्यसोभए यो व्यक्ति सत्यतालाई स्वीकार गर्ने व्यक्ति हो?” भनेर सोधिस् भने, तिनीहरूले यस्तो जवाफ दिन्छन्, “अँ, मण्डली अगुवा बनेदेखि नै, ऊ बिहान सबेरै उठ्ने र राति अबेरसम्म बस्ने गर्छ। ऊ सत्यतालाई स्वीकार गर्ने व्यक्ति हो कि होइन भन्ने कुराको हकमा भन्दा, जब दाजुभाइ-दिदीबहिनीहरूले उसलाई एक पटक उसका केही समस्याहरू औँल्याए, तब ऊ परमेश्वरप्रति ऋणी भएको र आफूले राम्रो काम नगरेको भनेर भन्दै तुरुन्तै रुन थाल्यो।” “अनि के उसले पछि पश्चात्ताप गर्यो त?” “अँ, त्यो बेला, उसको मनोवृत्ति निकै राम्रो थियो।” तिनीहरूलाई तेरो थाप्लोमा जानकारी थुपार्न मन पर्छ, तँलाई तिनीहरूमा केही कुरा छ, तिनीहरूलाई सबै कुरा थाहा छ र मानिसहरूलाई कसरी हेर्ने भन्ने थाहा छ भनेर देखाउँछन्, र तिनीहरूलाई कम आँक्नबाट तँलाई रोक्छन्। वास्तवमा, तिनीहरूले मानिसहरूलाई खुट्ट्याउन सक्दैनन्, न त तिनीहरूले निष्कर्ष निकाल्न नै सक्छन्। तिनीहरूले बस तँलाई धेरै घटना र जानकारी बताउँछन्, र यो कस्तो व्यक्ति हो भनेर परख गर्ने, र यस व्यक्तिका बारेमा निष्कर्ष निकाल्ने र उसका विशेषताहरू परिभाषित गर्ने कार्य तेरै हातमा छोडिदिन्छन्। तँ भन्छस्, “यो व्यक्तिलाई आधारभूत रूपमा सत्यतालाई स्वीकार गर्ने व्यक्ति मान्न सकिन्छ। परमेश्वरमाथिको उसको विश्वासमा ऊसँग उत्प्रेरणा छ र ऊ साँचो विश्वासी हो। यति मात्र हो कि, उसको क्षमता कमजोर भएकाले र उसमा बोध सामर्थ्यको कमी भएकाले, ऊ सत्यता स्वीकार गर्न इच्छुक भए पनि, उसले अभ्यासका सिद्धान्तहरू कहिल्यै भेट्टाउन सक्दैन, र सत्यता अभ्यास गर्न सक्दैन।” उसले यस्तो प्रतिक्रिया दिन्छ, “मलाई ऊ बोध सामर्थ्य भएको व्यक्ति जस्तो लाग्दैन। जब-जब उसले कुनै अप्रिय कुराबारे कुरा गर्छ, ऊ रुन्छ—उसको मनोवृत्ति सधैँ यस्तै हुन्छ।” देखिस्? तिनीहरू आफैसँग कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य हुँदैन, तैपनि तिनीहरू अरूका टिप्पणीहरू प्रयोग गर्न निकै सिपालु हुन्छन्। के त्यो समस्याग्रस्त कुरा होइन र? कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य नभएका मानिसहरूको सबैभन्दा आम प्रकटीकरण के हो भने, तिनीहरू तँलाई धेरै घटना, जानकारी, कठिन समस्या, घटनाक्रम, वा कुनै परिस्थितिबारे आफूले अवलोकन गरेका सबै कुराका बारेमा बताउन मन पराउँछन्, त्यसपछि तैँले त्यसलाई परिभाषित गर्ने प्रतीक्षा गर्छन्, र तैँले त्यसलाई परिभाषित गरेपछि, तिनीहरूले तेरो परिभाषा राम्रो छ र यसलाई स्वीकार गर्न सकिन्छ भन्ने सोच्छन्। त्यसलाई स्वीकार गरेपछि पनि, तिनीहरूलाई तैँले किन त्यसलाई यसरी परिभाषित गरिस् भन्ने अझै थाहा हुँदैन। तिनीहरूलाई तेरो निष्कर्षको पछाडि रहेका आधार वा सिद्धान्तहरू थाहा हुँदैन, न त तिनीहरूलाई सम्बन्धित प्रकारको व्यक्तिलाई कसरी व्यवहार गर्ने वा सम्हाल्ने भन्ने नै थाहा हुन्छ। तिनीहरूलाई यीमध्ये कुनै कुराबारे केही थाहा हुँदैन। सङ्गति र अध्ययन गरेपछि पनि, तिनीहरूले अझै पनि बुझ्दैनन्। यसले तिनीहरूसँग कामकुराको परख गर्ने कुनै सामर्थ्य हुँदैन भन्ने देखाउँछ; यो कुनै क्षमता नहुनुको प्रकटीकरण हो। तिनीहरूले प्रायजसो तथ्यहरूलाई बङ्ग्याउने र दुइटा कुराबीच झुक्किने गल्ती पनि गर्छन्। तिनीहरूले जुनसुकै समस्याबारे टिप्पणी गरे पनि, त्यस मामिलाको जड वा सार बोध गर्न सक्दैनन्, बरु बाहिरी घटनाहरूका आधारमा मात्रै निष्कर्ष निकाल्छन्। उदाहरणका लागि, तिनीहरूले ख्रीष्टविरोधीले गरेको दुष्कर्मलाई अपराधका रूपमा व्याख्या गर्छन्, र ख्रीष्टविरोधीले त्यसलाई पहिचान गरे भने, उसले आफूलाई परिवर्तन गर्न सक्छ भन्ने विश्वास गर्छन्। यदि तिनीहरूले इमानदार व्यक्तिले झूट बोलेको देखे भने, उसलाई छली व्यक्तिका रूपमा चित्रण गर्छन्। यदि तिनीहरूले कुनै व्यक्ति अहङ्कारी र आत्म-धर्मी भएको देखे भने, तिनीहरूले उसलाई दुष्ट व्यक्तिका रूपमा चित्रण गर्छन्। कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य नभएका मानिसहरूले प्रायजसो गर्ने गल्तीहरू यिनै हुन्। हरेक व्यक्तिका लागि, कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य जीवनमा आइपर्ने विभिन्न मानिस, घटना, र कामकुराको सामना गर्दा उसमा हुनुपर्ने क्षमता हो। कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्यमा विभिन्न मानिस, घटना, र कामकुराको सारको परख गर्ने कार्य मात्रै समावेश नभई तिनका विशेषताहरू निर्धारित गर्ने कार्य पनि समावेश हुन्छ। तँ यी विशेषताहरूलाई जति सटीक रूपमा निर्धारित गर्न सक्छस्, कामकुराको परख गर्ने तेरो सामर्थ्य त्यति नै उच्च भएको प्रमाणित हुन्छ। यदि तैँले गरेका निर्धारणहरू त्यति सटीक छैनन् र तेरा निर्धारणहरू र मामलाको सार र जडका बीचमा अन्तर छ भने, यसले कामकुराको परख गर्ने तेरो सामर्थ्य औसत छ भन्ने प्रमाणित गर्छ। यदि तँ मानिस, घटना, र कामकुराहरूका विशेषताहरू निर्धारित गर्न सक्दैनस्, र यी विशेषताहरूलाई छर्लङ्गै देख्न पनि सक्दैनस् भने, यसले तँसँग कामकुराको परख गर्ने कुनै सामर्थ्य छैन भन्ने प्रमाणित गर्छ। उदाहरणका लागि, मानौँ, तैँले कुनै व्यक्तिका धेरै प्रकटीकरण र प्रकाशलाई मात्रै व्याख्या गर्न सक्छस् तर उसको सारलाई छर्लङ्गै देख्न सक्दैनस्। अर्थात्, तैँले यो व्यक्तिमा कसरी नकारात्मक हुने प्रवृत्ति हुन्छ वा ऊसँग के-कस्ता सबल पक्षहरू छन् भन्ने बारेमा मात्रै कुरा गर्न सक्छस्, तैँले यो व्यक्तिलाई भएका धेरै कुराका बारेमा मात्रै कुरा गर्न सक्छस्, तैपनि तँलाई उसको चरित्र, क्षमता, वा सत्यताप्रतिको उसको मनोवृत्ति थाहा छैन, तँ यी सारभूत समस्याहरू छर्लङ्ग देख्न सक्दैनस्, र तिनको वरिपरि देखा पर्ने वा हुने मानिस, घटना, र कामकुराहरूका बारेमा तँसँग कुनै परिभाषा हुँदैन। त्यस्ता कुराहरू सही भए पनि वा गलत भए पनि, न्यायसङ्गत भए पनि वा दुष्ट भए पनि, सकारात्मक कुराहरू भए पनि वा नकारात्मक कुराहरू भए पनि, असल मानवताको प्रकटीकरण भए पनि वा दुष्ट मानवताको प्रकटीकरण भए पनि, तैँले यीमध्ये कुनै पनि कुरालाई छर्लङ्ग देख्न वा खुट्ट्याउन सक्दैनस्। तैँले जति धेरै सत्यता सुनेको भए पनि वा जति धेरै अनुभवात्मक गवाही सुनेको भए पनि, तैँले अझै पनि विभिन्न मानिस, घटना, र कामकुराको परख गर्न वा छुट्याउन सक्दैनस्; तेरो हृदयमा, तँसँग मानिस, घटना, वा कामकुराको कुनै पनि वर्गको कुनै परिभाषा हुँदैन। यो कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्यको कमी हुनु हो, र यो क्षमता नहुनुको प्रकटीकरण पनि हो।
यदि कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य नभएका मानिसहरूमा आत्म-सचेतना छैन र तिनीहरू अहङ्कारी र आत्मधर्मी पनि हुन् भने, तिनीहरूले सबैभन्दा बढी के-कस्तो गल्ती गर्ने सम्भावना हुन्छ? अरूले प्रदर्शन गरेका केही प्रकटीकरणहरूलाई समातेर स्वेच्छाचारी ढङ्गले तिनीहरूलाई नाम दिने र परिभाषित गर्ने। उदाहरणका लागि, तिनीहरूले कतिपय मानिस अलिक स्वेच्छाचारी छन् भन्ने देख्छन् र त्यसपछि उनीहरू दुष्ट मानिसहरू जस्तै छन्, उनीहरू दियाबलसहरू हुन् भनेर भन्छन्—के यो ठूलो गल्ती होइन र? ती मानिसहरू अलिक मात्र स्वेच्छाचारी हुन्छन्, र पारिवारिक अवस्था वा तिनीहरू हुर्केको वातावरणका कारण, तिनीहरूले केही जीवनका खराब बानी बनाएका हुन्छन् वा केही खराब बानी र कमीकमजोरीहरू विकसित गरेका हुन्छन्। समग्रमा, यी मानिसहरूको चरित्र दयालु हुँदैन, तर यो दुष्ट पनि हुँदैन, त्यसकारण तिनीहरूलाई दुष्ट मानिसहरू भनेर भन्न सकिँदैन। तैपनि कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य नभएका मानिसहरूले यीमध्ये एक जनाले भन्ने एकाध कुरा वा उसले गर्ने एक-दुई वटा कुरालाई पक्रिन्छन्, त्यसपछि अन्धाधुन्ध उसलाई परिभाषित गर्दै भन्छन्, “यो व्यक्तिमा अनौठो, असामाजिक, र स्वेच्छाचारी व्यक्तित्व छ। ऊ दुष्ट व्यक्ति हो।” यो परिभाषा गलत छ। साँच्चै दुष्ट मानिसहरूले मधुर शब्दहरू बोल्छन् र मानिसहरूलाई बहकाउँछन्; तिनीहरूसँग रणनीति हुन्छ, तिनीहरूले कुरा लुकाउँछन् र ठग्छन्, र मानिसहरूलाई खेलौनाजस्तो व्यवहार गर्छन्। कतिपय दुष्ट मानिसले दान दिन, अरूलाई सहयोग गर्न, र धैर्य देखाउन पनि सक्छन्। कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य नभएका मानिसहरूले यस्तो व्यक्तिका बारेमा यस्तो भन्छन्, “यो व्यक्ति कति असल छ, ऊ साँचो विश्वासी हो,” तर वास्तवमा, त्यो व्यक्ति ढोँगी फरिसी हुन्छ। कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य नभएकाहरूले मानिसहरूको सारलाई छर्लङ्ग देख्न सक्दैनन्—चुनावको बेला, तिनीहरूले दुष्ट मानिसहरूलाई अगुवा बन्नका लागि भोट समेत दिन्छन्। यो के सरह हो? यो दुष्टतालाई सहयोग र प्रोत्साहित गर्नु सरह हो। कतिपय दुष्ट मानिसहरूले आफ्नो व्यवहारमा आफ्नो दुष्टता प्रदर्शन गर्दैनन्, र त्यसलाई प्रकाश गर्दैनन्। तिनीहरूको दुष्टता तिनीहरूको हृदयमा हुन्छ। तिनीहरूले गर्ने सबै कुरा उद्देश्यपूर्ण हुन्छन्, र तिनीहरूका अभिप्रायहरू सबैमा गुप्त गुण हुन्छ। तैँले देख्न सक्ने तिनीहरूले गर्ने कुराहरूले वास्तवमा तिनीहरूका वास्तविक अभिप्रायलाई प्रतिबिम्बित गर्दैनन्। तिनीहरूको साँचो अभिप्राय, उद्देश्य, र दुष्टता सबै तिनीहरूको हृदयमा लुकेका हुन्छन्। यदि कुनै व्यक्तिमा कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य छैन र ऊ त्यस्ता मानिसहरूलाई खुट्ट्याउन सक्दैन भने, उसले तिनीहरूलाई असल मानिस, सत्यता पछ्याउने मानिस भन्ठान्ने सम्भावना हुन्छ। कतिपय मानिसहरूको व्यक्तित्व सीधा हुन्छ र अरूसँग सङ्गत गर्दा तिनीहरूले कुनै रणनीति प्रयोग गर्दैनन्। तिनीहरूले सीधै बोल्छन्, र तिनीहरू व्यक्तित्व र मिजासका हिसाबमा अलिक चिढिने किसिमका हुन्छन्। तिनीहरूको मानवतामा वास्तवमा कुनै ठूला समस्याहरू हुँदैनन्, यति मात्र हो कि, कहिलेकाहीँ तिनीहरूको बोली ठाडो हुन्छ। तर, तिनीहरू भित्री रूपमा जे सोच्छन्, त्यही कुरा प्रकट गर्छन्—तिनीहरू भित्री रूपमा जे सोच्छन्, बाहिरी रूपमा त्यही प्रकट गर्छन्। अरूले प्रायजसो यी मानिसहरू सबैसँग कसरी अन्तरक्रिया गर्न वा सामाजिक रूपमा घुलमिल हुन जान्दैनन् भन्ने सोच्छन्, र यी मानिसहरूले प्रयोग गर्ने बोलीवचनको शैलीप्रति उनीहरू अभ्यस्त भएका हुँदैनन्। त्यस्ता मानिसहरूले निकै ठाडो र सीधा तरिकाले बोल्छन्, र तिनीहरूले सधैँ अनजानमा अरूलाई चोट पुर्याइरहेका हुन्छन्। समय बित्दै जाँदा, तिनीहरूले सबैलाई चोट पुर्याउँछन्, र मानिसहरूले तिनीहरूप्रति राम्रो भावना राख्दैनन्। खुट्ट्याउने क्षमताको कमी भएका कतिपय मानिसहरूले यस्तो व्यक्ति दुष्ट छ भनेर भन्छन्, तर वास्तवमा, ऊ दुष्ट हुँदैन। तँ तिनीहरू दुष्ट छन् भनेर भन्छस्—त्यसोभए तिनीहरूले अरूलाई कसरी कष्ट दिएका छन् भन्ने तथ्यहरू उजागर गर्: तिनीहरूले कसलाई कष्ट दिएका वा दमन गरेका छन्? तिनीहरूले कसलाई हानि वा छल गरेका छन्? यदि यो व्यक्ति दुष्ट व्यक्ति हो, उसले आफ्नो शब्दले अरूलाई हानि गर्ने मात्र होइन, उसको हृदयको गहिराइमा दुष्टता पनि छ, र ऊ अरूका लागि साँच्चै नै हानिकारक छ भन्ने कुरालाई प्रमाणित गर्ने तथ्यगत आधार छ भने, उसलाई दुष्ट व्यक्ति भनेर चित्रण गर्न सकिन्छ। यदि ऊसँग अरूलाई हानि गर्ने कुनै अभिप्राय छैन भने, ऊ दुष्ट व्यक्ति होइन। ऊसँग वास्तवमा सिधा व्यक्तित्व हुन्छ र ऊ ठाडो बोल्छ—यो जन्मजात कुरा हो। ठाडै बोल्नु, बढीमा, उसको मानवताको खराबी र त्रुटि हो। उसलाई कसरी विवेकी बन्ने र बोल्दा कसरी आफूलाई अरूकै बराबर राख्ने भन्ने थाहा हुँदैन, उसलाई अरूप्रति सहनशीलता कसरी देखाउने, अरूप्रति कसरी उदार र सहिष्णु बन्ने, र अरूका भावनाहरूलाई कसरी ध्यान दिने भन्ने थाहा हुँदैन। उसलाई यीमध्ये कुनै कुरा थाहा हुँदैन। उसको मानवतामा केही कुराहरूको कमी हुन्छ। तैपनि खुट्ट्याउने क्षमता नभएका कतिपय मानिसहरूले त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई दुष्ट मानिसहरू ठान्छन्। वास्तवमा, जब यी व्यक्तिहरूले काम गर्छन्, तब तिनीहरूले प्रायजसो परमेश्वरको घरका हितहरूको रक्षा गर्छन्। अरूसँग कुरा गर्दा तिनीहरूको बोली अलिक ठाडो भए पनि, तिनीहरूले कसैलाई हानि गरेका हुँदैनन्, न त तिनीहरूको मनसाय मानिसहरूलाई हानि गर्ने नै हुन्छ। यति मात्र हो कि, तिनीहरूको बोलीवचनमा चातुर्यको कमी हुन्छ र तिनीहरूले बोल्दा परिस्थितिलाई ध्यान दिँदैनन्। त्यस्ता व्यक्तिको मानवतामा रहेका निश्चित खराबी र त्रुटिहरूका कारण, अरू धेरै मानिसहरूले भूलवश तिनीहरू दुष्ट मानिस हुन् भन्ने सोच्छन्, तैपनि तिनीहरूले दुष्कर्म गरेका छन् भन्ने कुनै प्रमाण प्रस्तुत गर्न सक्दैनन्। यो त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई गलत रूपमा मूल्याङ्कन गर्नु, र तिनीहरूलाई गलत रूपमा चित्रण गर्नु हो। साँचो रूपमा दुष्ट व्यक्तिहरूले बाहिरी रूपमा अरूलाई हानि त नगर्लान्, तिनीहरूले दान देलान् र अरूलाई सहयोग गर्लान्, र तिनीहरूका बोलीवचनले बुझाइ, चिन्ता, वास्ता, र उदारता देखाउलान्, र यी व्यक्तिहरूले अरूप्रति सहनशीलता र प्रेम समेत देखाउलान्—तिनीहरूका बोलीवचन र व्यवहार निकै राम्रा देखिएलान्—तर निश्चित विशेष परिस्थिति वा विशेष मामलाहरूमा, र आफ्नै हितहरूसँग सम्बन्धित मामलाहरूमा, तिनीहरूले अरूलाई दमन गर्न, हानि गर्न, र गुप्तमा अरूका विरुद्धमा षड्यन्त्र गर्न सक्छन्, र तिनीहरूले परमेश्वरको घरका हितहरूको रक्षा समेत फिटिक्कै गर्दैनन्। यदि कुनै कुरा तिनीहरूका आफ्नै हितहरूसँग सम्बन्धित छैन भने पनि, तिनीहरूले औँलो मात्रै उठाउनु परे पनि, परमेश्वरको घरका हितहरूको रक्षा गर्दैनन्। त्यस्ता व्यक्तिहरूले बाहिरी रूपमा जिउने कुरा असाधारण रूपमा राम्रो देखिन्छ, र बाहिरबाट हेर्दा, तिनीहरूको मानवतामा कुनै खराबी वा त्रुटिहरू देख्न सकिँदैन, तर तिनीहरू साँच्चै नै पूर्ण रूपमा दुष्ट मानिसहरू हुन्छन्। धेरै मानिसहरूले त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई खुट्ट्याउन सक्दैनन् र तिनीहरू उनीहरूको रणनीति, संसारसँग व्यवहार गर्ने उनीहरूका दर्शन, र उनीहरूका षड्यन्त्र र युक्तिहरूद्वारा अन्धो बनाइएका हुन्छन्। यदि यस्तो व्यक्तिको प्रकृति सार र उसको दुष्कर्मका तथ्यहरू खुलासा भए भने, यी मानिसहरूले यसलाई स्वीकार नगर्ने मात्र होइन, तिनीहरूले त्यो व्यक्तिलाई असल, परमेश्वरको घरले संवर्धन गर्नुपर्ने र महत्त्वपूर्ण भूमिका दिनुपर्ने व्यक्ति पनि ठान्छन्। तिनीहरूले त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई खुट्ट्याउन सक्दैनन्। यी मानिसहरूले कुनै व्यक्तिलाई परमेश्वरको वचन वा सत्यता सिद्धान्तहरू अनुसार मूल्याङ्कन गर्न सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने कुराका बारेमा कुरा नगरौँ, र तिनीहरूको क्षमतालाई मात्रै हेरौँ—तिनीहरूले यी स्पष्टतः दुष्ट व्यक्तिहरूलाई पनि असल मानिस ठान्छन्, र यी व्यक्तिहरूको दुष्कर्मका तथ्यहरू देखिँदा पनि, उनीहरूलाई अझै पनि असल मानिस नै ठान्छन्—यसको अर्थ तिनीहरू पूर्ण रूपमा भ्रमित छन् भन्ने हुन्छ। कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य नभएका मानिसहरू मानसिक रूपमा कमजोर र मूर्ख मात्र हुँदैनन्, तिनीहरू अन्योलमा परेका पनि हुन्छन्। यी दुष्ट व्यक्तिहरूले अरूलाई दमन गरेका र कष्ट दिएका हुन्छन्, र मानिसहरूलाई छलछाम गर्न विभिन्न रणनीतिहरू प्रयोग गरेका हुन्छन्, तैपनि यी मानिसहरूले यसलाई दुष्टता ठान्दैनन् र यो दुष्टता हो भनेर देख्न सक्दैनन्। यसको साथै, दुष्ट मानिसहरूको एउटा स्पष्ट प्रकटीकरण पनि हुन्छ, जुन के हो भने, तिनीहरूले कहिल्यै परमेश्वरको घरका हितहरूको रक्षा गर्दैनन्—एक पटक पनि गर्दैनन्। तिनीहरूले एउटा शब्द मात्रै बोल्नुपर्ने वा औँला मात्रै उठाउनुपर्ने भए पनि, तिनीहरूले तिनको रक्षा गर्दैनन्, तिनीहरूको व्यक्तिगत सुरक्षा, वा तिनीहरूको हैसियत र प्रतिष्ठासँग सम्बन्धित मामलाहरूको कुरा आउँदा त झन् परको कुरा हो—यस्ता परिस्थितिहरूमा, तिनीहरूले परमेश्वरको घरका हितहरूको रक्षा त झनै गर्दैनन्। कतिपय मानिसहरूले यी स्पष्टतः दुष्ट व्यक्तिहरूलाई छर्लङ्ग देख्न सक्दैनन्। मलाई भन, के त्यस्ता मानिसहरूमा क्षमता हुन्छ? दुष्ट मानिसहरूको सार दुष्ट हुन्छ; तिनीहरूले जोसुकैलाई दमन गर्छन्। व्यक्ति जोसुकै भए पनि, कुनै व्यक्तिले तिनीहरूका हैसियत वा हितहरूमा असर गर्छ भने, त्यो व्यक्ति तिनीहरूको दमनको निसाना बन्छ। खुट्ट्याउने क्षमता नभएका मानिसहरूले यी कुराहरूलाई छर्लङ्ग देख्न सक्दैनन्। के खुट्ट्याउने क्षमता नभएका मानिसहरू अन्योलमा परेका हुँदैनन् र? (हो।) दुष्ट मानिसहरूले तिनीहरूलाई दमन गर्नेछन् कि गर्नेछैनन् भन्ने समेत तिनीहरूलाई थाहा हुँदैन—मलाई भन, त्यस्ता मानिसहरू कुन हदसम्म अन्योलमा परेका हुन्छन्? के तिनीहरू पूर्ण रूपमा अन्योलमा परेका हुँदैनन् र? (हुन्छन्।) कतिपय दुष्ट व्यक्तिलाई बर्खास्त गरिएपछि, कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य हुँदै नभएका कतिपय मानिस तिनीहरूको पक्षमा बोल्न, तिनीहरूको बचाउ गर्न र तिनीहरूले भोगेको अन्यायबारे चिच्याउन अघि सर्ने समेत गर्छन्, यो कारणले मात्र कि, ती दुष्ट व्यक्तिहरूले परमेश्वरमा विश्वास गरेको धेरै वर्ष भएको हुन्छ, तिनीहरूसँग केही वरदान हुन्छ, तिनीहरू बोल्न सिपालु हुन्छन्, तिनीहरूसँग रणनीतिहरू हुन्छन्, र तिनीहरूले बाहिरी रूपमा कुराहरू त्याग्ने, आफूलाई समर्पित गर्ने, र कष्ट भोग्ने गरेका हुन्छन्। यी दुष्ट व्यक्तिहरूले कति दुष्कर्म गरेका छन् भन्ने बारेमा यी मानिसहरूले कुरा गर्दैनन्। बरु, तिनीहरूले यसो भन्छन्, “उनीहरूले परमेश्वरमा विश्वास गरेको धेरै वर्ष भएको छ, उनीहरूले परमेश्वरलाई एकोहोरो निष्ठासाथ पछ्याएका छन्, र धेरै कष्ट भोगेका छन्। उनीहरूलाई ठूलो रातो अजिङ्गरले पक्राउ समेत गर्यो र उनीहरूले यातना भोगे र जेल समेत परे, र उनीहरूले फलानो ब्रदर वा सिस्टरलाई सहयोग पनि गरेका छन्।” तिनीहरूले यी कुराहरूलाई मात्रै हेर्छन् र ती व्यक्तिहरूले कति धेरै दुष्कर्म गरेका छन् भन्ने कुरालाई उल्लेख नगरी उनीहरूको दुष्ट कार्यहरूलाई बेवास्ता गर्छन्। के तिनीहरू अत्यन्तै अन्योलमा परेका हुँदैनन् र? (हुन्छन्।) पूर्ण रूपमा अन्योलमा परेकाहरूलाई छुटकारा दिन सकिँदैन, र तिनीहरूको उपचार गर्न सकिँदैन। कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य नभएका मानिसहरू कुनै क्षमता नभएका मानिसहरू हुन्—तिनीहरूमा बिलकुलै कुनै सामर्थ्य हुँदैन। त्यस्ता मानिसहरूलाई कुनै कुरा सही छ कि गलत छ, वा कुनै व्यक्ति सकारात्मक व्यक्तित्व हो कि नकारात्मक व्यक्तित्व हो भन्ने कुरा थाहा हुँदैन र तिनीहरू यस कुराको परख गर्न सक्दैनन्। तिनीहरूले व्यक्तिको सार र प्रकृतिलाई स्पष्ट रूपमा देख्न, वा उसका व्यवहार, प्रकटीकरण, भ्रष्टताका प्रकटीकरणहरू, र उसको दुष्कर्मका धेरै तथ्यहरूबाट त्यस व्यक्तिका विशेषताहरूलाई सारांशित गर्न सक्दैनन्। जबसम्म त्यो व्यक्ति मण्डलीमा हुन्छ, यी मानिसहरूले उसलाई दाजुभाइ-दिदीबहिनीका रूपमा व्यवहार गर्छन्, र हृदयदेखि प्रेमले व्यवहार गर्छन्। तिनीहरू कसैलाई खुट्याउँदैनन् र सिद्धान्तहरूअनुसार कसैलाई व्यवहार गर्न सक्दैनन्। त्यस्ता मानिसहरूमा कामकुराको परख गर्ने कुनै सामर्थ्य हुँदैन। विभिन्न मामलाहरू न्यायसङ्गत छन् कि दुष्ट छन्, तिनले मानिसहरूमा सकारात्मक प्रभाव पार्छन् कि नकारात्मक प्रभाव पार्छन्, र तिनलाई सही र स्वीकार्य ठान्नुपर्छ कि, वा गलत ठान्नुपर्छ र खुट्ट्याउनुपर्छ, इन्कार गर्नुपर्छ, र प्रतिरोध गर्नुपर्छ भन्ने कुरा तिनीहरूलाई थाहा हुँदैन र तिनीहरूले त्यो कुराको परख गर्न सक्दैनन्। जब तैँले तिनीहरूलाई कुनै मामला व्याख्या गर्नका लागि उदाहरण दिन्छस्, तब तिनीहरूलाई त्यस्ता मामलाहरू असल छैनन्, ती सत्यता सिद्धान्तहरू अनुरूप छैनन्, र ती परमेश्वरको घरमा लागू हुँदैनन् भन्ने थाहा हुन्छ। तर अर्को पटक यस्तै मामला देखा पर्दा, तिनीहरूलाई अझै पनि त्यसलाई कसरी लिने भन्ने थाहा हुँदैन र तिनीहरूले सिद्धान्तहरू लागू गर्न सक्दैनन्—तैँले तिनीहरूलाई अर्को उदाहरण दिइस् भने मात्रै तिनीहरूले बुझ्छन्। तिनीहरूले बुझ्नका लागि तैँले बच्चालाई सिकाउने विधि प्रयोग गरी तिनीहरूलाई एक-एक गरी कुराहरू व्याख्या गरिदिनुपर्छ। यो कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्यको कमी हुनु हो। चाहे त्यो व्यक्ति होस् वा कुनै थोक होस्, तिनीहरूलाई त्यो न्यायसङ्गत छ कि दुष्ट छ, सही छ कि गलत छ, सकारात्मक छ कि नकारात्मक छ, त्यो सत्यता र मानवजातिका आवश्यकताहरूअनुरूप छ कि छैन भन्ने थाहा हुँदैन, न त परमेश्वरका विश्वासीहरूले यसलाई कसरी हेर्नुपर्छ भन्ने नै थाहा हुन्छ—तिनीहरूलाई यीमध्ये कुनै कुरा थाहा हुँदैन। यो कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्यको कमी हुनु हो। त्यसोभए, कामकुराको परख गर्ने व्यक्तिको सामर्थ्यको स्तरलाई मूल्याङ्कन गर्ने आधार के हो? यो विभिन्न कुराका विशेषताहरूबारेका तेरा परिभाषाहरू सटीक छन् कि छैनन् भन्ने कुरामा आधारित हुन्छ। यदि तेरा परिभाषाहरू सटीक छन् भने, तँसँग कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य हुन्छ। यदि विभिन्न कुराका विशेषताहरूबारेका तेरा परिभाषाहरूको सटीकता पचास प्रतिशतभन्दा माथि छ भने, कामकुराको परख गर्ने तेरो सामर्थ्य औसत वा औसतभन्दा माथि हुन्छ। यदि त्यो पचास प्रतिशतसम्म पुग्दैन भने, कामकुराको परख गर्ने तेरो सामर्थ्य कमजोर हुन्छ। यदि सटीकता एक प्रतिशत समेत छैन भने, तँसँग कामकुराको परख गर्ने कुनै सामर्थ्य हुँदैन र तँ कुनै क्षमता नभएको व्यक्ति होस्। कुनै व्यक्तिमा कामकुराको परख गर्ने सामर्थ्य छ कि छैन भन्ने कुरालाई यसरी खुट्ट्याउन सकिन्छ। म यस सामर्थ्यका बारेमा थप कुनै उदाहरण दिनेछैनँ। तिमीहरूले आफै यसबारे सङ्गति गर्न सक्छौ, म यो विषय तिमीहरूलाई नै सुम्पन्छु।